SOSYOLOJİNİN İÇE...
ANA SAYFA  »  Etkinlikler  »  SOSYOLOJİNİN İÇERİSİNDE İSTATİSTİK

Sosyoloji Latince “birliktelik, birlikte oluş” anlamına gelen socius (sosyus) ile Yunanca “bilgi” anlamına gelen logos sözcüklerinden oluşur. Sözcük karşılığı toplum bilgisidir. Sosyoloji toplumun oluşum, işleyiş ve gelişim yasalarını, toplumsal yapı ve kuramların doğuşunu, gelişimini ve toplumların yapı ve işlevlerini etkileyen etmenleri inceleyen bilim dalıdır. Kurucusu Auguste Comte’dur.
Sosyolojinin konusu sosyal gruplar ve sosyal kurumlardır. Sosyoloji, konusu içine giren her şeyi, toplumun tümüyle ilişkileri içinde yani öteki toplumsal öğeleri de dikkate alarak inceler. Toplumsal olay ve olguları; toplumu oluşturan kültürü, toplumsal yapıyı dikkate alarak belli ekollere dayandırarak mantıksal çıkarımlarda bulunur. Toplumun işleyişi üzerinden oluşabilecek durumlar üzerine yorum yapabilir.
Sosyolojik açıdan; toplumsal işleyişten doğan sosyal olay ve sosyal olguları, sosyal grupları, sosyal gruplardaki insanlar arası ilişkileri, sosyal sistemleri, sosyal sistemler arasındaki bağları incelerken birçok doktrinden ve bilim dalından yardım alır. Sosyolojik çıkarımlar yapabilmek için insan psikolojisi, insan doğası, felsefe tarihi ve felsefik doktrinlere, biyolojiye, tarihe, istatistik vb. gibi alanlara hakim olmak gerekir.
Sosyolojik alanlarda yapılan nitel ve nicel araştırmaların değerlendirilmesi hususunda istatistik alanından yararlanılır. İstatistik; bir sonuç çıkarmak için olguları yöntemli bir biçimde toplayıp sayı olarak belirtmek olarak ve ya sayma işlemi, bir sonuç çıkarmak için olguları yöntemli bir biçimde toplayıp sayı olarak belirtme işi olarak tanımlanabilinir. İstatistiğin tarihinden kısaca bahsetmek gerekirse; İstatistik sözcüğünün kullanılması Aristoteles zamanlarına kadar gitmektedir. Bu tarihlerde devletler toplam askeri ve mali güçlerini saptayabilmek için bazı sayımlar yapmışlardır. 17. yüzyılın başına kadar istatistikte fazlaca bir gelişme görülmemiştir. Toplanan verilerin istatistik analizlerine doğru ilk adım 17. yüzyılda İngiltere’de John Graunt tarafından atılmıştır. “Politik Aritmetik” denilen hayat istatistikleri, sigorta ve ekonomik istatistikleri kapsayan bu konuda, aynı yüzyılda William Petty (1623-1687) tarafından kitap da (Political Aritmetick or A Discourse, 1690) yazılmıştır.
Günümüzde istatistiğe başvurulmayan hemen hemen hiçbir alan bulunmamaktadır. Modern yaşamın getirilerinden biride her alanda analiz yapmaktır. En basit şekilde anlatmak gerekirse bireyler yaşam koşulları getirisi ile geçirdikleri günün dahi analizini yapmaktadırlar. Öyle ki; son yıllarda, istatistik yöntemlerin kullanılması o kadar gelişmiş ve genişlemiştir ki, uygulamalı istatistiğin birçok çeşitli alan için özelleşmiş alt disiplinleri ortaya çıkmıştır. Örneğin, biyoloji, tıp ve ziraat gibi biyolojik bilimler için biyometri veya biyostatistik; çevre bilimleri için çevresel istatistik; jeoloji ve maden mühendisliği için geometri ; ekonomi bilimleri için ekonometri, psikoloji bilimi için psikometri bunlar arasında sayılabilecek başlıcalarıdır.
Etraflıca bakıldığında istatistik ve sosyoloji alanları birbirinden çok uzak gözükmektedir. Fakat tam aksine iç içe geçmiş komplike bir yapıdır. İki alanı birbirinden ayırmak tamamen imkansızdır. Gelişen teknoloji ve gelişen sistemler nedeniyle uygulanan yollar, işlemler değişse bile iki alanda ayrılamaz. Sosyolojik açıdan toplanan nitel ve ya nicel veriler istatistik biliminin çeşitli yöntemleri ile değerlendirilmekte ve sosyolojik çıkarımlarda bulunulmaktadır.

İlayda URVAYLIOĞLU
ilayda

Bu Yazıyı Paylaş
973 okunma

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?